• shareshare
  • link
  • cite
  • add
Other research product . 2019

Το φαινόμενο της Εικονομαχίας. Εμβάθυνση στη δεύτερη περίοδο (815 - 843), όπως αποτυπώνεται μέσα από τους Βίους των αγίων.

Cherouveim Elisavet;
Open Access
Published: 01 Jan 2019
Country: Greece
Η περίοδος της Εικονομαχίας είναι ένα θέμα που έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον πολλών μελετητών της βυζαντινής ιστορίας τόσο κατά το παρελθόν όσο και στη σύγχρονη εποχή. Η θρησκευτική φιλονικία και οι διαξιφισμοί ανάμεσα στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές αποτέλεσαν τροχοπέδη στην επικράτηση ενός κλίματος ομόνοιας στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας κατά τη Μέση Βυζαντινή περίοδο. Έτσι, στην παρούσα εργασία εξετάζεται η δεύτερη φάση του φαινομένου της Εικονομαχίας, όπως αποτυπώνεται μέσα από τις διηγήσεις των Βίων των αγίων. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στα αγιολογικά έργα, δεδομένου ότι αποτέλεσαν αντικείμενο πνευματικής τέρψης για τους πιστούς. Στις ημέρες μας, πολλά από αυτά τα κείμενα θεωρούνται από τους ιστορικούς πολύτιμες πηγές. Μέσα από τις αφηγήσεις τους εκφράζεται με τρόπο εύγλωττο το κατεξοχήν κοινωνικό πρότυπο του βυζαντινού κόσμου και παρουσιάζονται γεγονότα και καταστάσεις, που απηχούν την καθημερινή πραγματικότητα. Στη συνέχεια της εργασίας, γίνεται μνεία στις εικόνες και την εξάπλωση της λατρείας τους στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Στο δεύτερο κεφάλαιο το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις απαρχές του εικονομαχικού κινήματος, που τοποθετούνται χρονικά ήδη από τον 4ο αιώνα. Επιπλέον, σκιαγραφούνται τα περιστατικά που σηματοδότησαν την έναρξη της πρώτης φάσης του εν λόγω φαινομένου τον 8ο αιώνα. Παρατίθενται, επίσης, λεπτομερείς πληροφορίες για την αναζωπύρωση της θεολογικής διαμάχης κατά τη διακυβέρνηση του Λέοντα Ε’ και για τα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι τον Θρίαμβο της Ορθοδοξίας. Στο τρίτο κατά σειρά κεφάλαιο της εργασίας αναλύονται οι Βίοι των αγίων, που έδρασαν τον 9ο αιώνα. Κάποιοι από αυτούς τους εικονολάτρες ήταν ο Δαβίδ, ο Συμεών και ο Γεώργιος Μυτιλήνης, ο Μεθόδιος και ο Νικηφόρος της Σεβαζή. Εξίσου εμβληματικές προσωπικότητες υπήρξαν ο πατριάρχης Νικηφόρος, ο Θεόδωρος Στουδίτης και ο Θεόδωρος Γραπτός, καθώς και η Θεοδώρα, χήρα του αυτοκράτορα Θεόφιλου. Κύριο αντικείμενο μελέτης της διπλωματικής εργασίας αποτελεί η αξιολόγηση των πληροφοριών που παρατίθενται μέσα στα αγιολογικά κείμενα αναφορικά με τους εικονομάχους αυτοκράτορες. Ο προβολέας στρέφεται εν πολλοίς στα ανορθόδοξα μέτρα που έλαβε η πλειονότητά τους ενάντια στους αντιφρονούντες. Τα αγιολογικά κείμενα μαρτυρούν το τεταμένο κλίμα της εποχής, απόρροια της παρεμβατικής εκκλησιαστικής πολιτικής που υιοθέτησαν οι Βυζαντινοί ηγεμόνες και της άρνησης ενός μεγάλου πλήθους πιστών να συμπλεύσει με τη θρησκευτική γραμμή της Κωνσταντινούπολης. Η εργασία ολοκληρώνεται με την παρουσίαση των συμπερασμάτων, που προέκυψαν από την επισταμένη μελέτη των Βίων των αγίων που έζησαν τη δεύτερη περίοδο της εικονομαχικής έριδας. Καθίσταται σαφές, ότι αυτά τα κείμενα είναι συνήθως γραμμένα σύμφωνα με συγκεκριμένους αφηγηματικούς κανόνες. Επιπλέον, αποδεικνύεται πως η προσπάθεια των υποκινητών της Εικονομαχίας τον 9ο αιώνα υπολειπόταν αρκετά του θεολογικού ζήλου και του δυναμισμού των προκατόχων τους. The period of Iconoclasm is an issue that has attracted the interest of many scholars of byzantine history both in the past and in modern times. The religious quarrel and the strives between the two warring sides were a hindrance to the prevalence of a climate of concord within the empire during the Middle Byzantine Era. Thus, the second phase of the Iconoclasm phenomenon, as stamped on the narrations of the saints’ Lives, is examined in this master work. In the first chapter there is a reference to the hagiological texts, since they were the subject of spiritual pleasure for the religious persons. In our days, many of these texts are considered to be valuable sources by the historians. Through their narrations the eminent social model of the Byzantine World is expressed in an eloquent way. The facts, that reflect the everyday reality, are also presented. Following the master thesis, mention is made to the icons and the spread of their worship in the Byzantine Empire. In the second chapter, the focus is on the beginning of the iconoclastic movement, which dates back to the 4th century. In addition, are outlined the incidents, that marked the outbreak of the first phase of this phenomenon in the 8th century. Detailed information is also provided on the resurgence of the theological controversy during Leo V’s governing and for the years that followed the Triumph of Orthodoxy. The third chapter of the work analyzes the Lives of the saints, who were active in the 9th century. Some of these image worshippers were David, Symeon and George of Mytilene, Methodios and Nikephoros of Sebaze. Other equally emblematic figures were Patriarch Nikephoros, Theodore of Stoudios and Theodore Graptos, as well as Theodora, the widow of Emperor Theophilos. The main subject of this master thesis is the evaluation of the information given in the hagiological texts regarding the iconoclast emperors. The interest is largely focused on the unorthodox measures taken by the majority of them against the dissidents. The hagiological texts bear witness to the tense climate of the time, following the interventionist ecclesiastical policy adopted by the Byzantine rulers and the refusal of a large crowd of believers to confront the religious line of Constantinople. The work is completed with the presentation of the conclusions, that emerged from the thorough study of the saints’ Lives. It is clear that, these texts are usually written according to specific narrative rules. In addition, it turns out that the efforts of the iconoclasts in the 9th century were inferior to their predecessors’, as far as the theological zeal and the dynamism are concerned.

Ιστορία, History

Related to Research communities
Digital Humanities and Cultural Heritage
Download from
Providers: Pergamos