Actions
  • shareshare
  • link
  • cite
  • add
add
Other research product . 2022

Μεσοβυζαντινή Μεταλλοτεχνία: Η περίπτωση των πολυτελών επιτραπέζιων σκευών

Stamatellou Eleni;
Open Access
Greek
Published: 01 Jan 2022
Country: Greece
Abstract
Στην διπλωματική εργασία μελετώνται τα σωζόμενα πολυτελή επιτραπέζια σκεύη της μεσοβυζαντινής μεταλλοτεχνίας (9ος-12ος αιώνας) ως μία ξεχωριστή κατηγορία επιτραπέζιων αντικειμένων. Πιο αναλυτικά, επιχειρείται η καταγραφή των πολυτελών σκευών και η ανάλυσή τους με σκοπό την ανίχνευση τεχνικών και εικονογραφικών χαρακτηριστικών, συνθέτοντας μία ολοκληρωμένη εικόνα. Ο αριθμός των σωζόμενων αντικειμένων, αν και περιορισμένος, παρέχει πλούσιες πληροφορίες αναφορικά με την μεταλλοτεχνία της περιόδου, τις σχέσεις του Βυζαντίου με τους βόρειους γείτονές του, την καλλιτεχνική συνομιλία μεταξύ Βυζαντίου και Ισλάμ, τις συνήθειες των κατόχων τους στις τράπεζες βρωμάτων και τα μηνύματα ισχύος που εμπεριέχουν. Η μελέτη εκκινεί με τις αργυρεπίχρυσες μεσοβυζαντινές κούπες, συζητώντας ζητήματα τυπολογίας, τεχνικής και εικονογραφίας. Ομοίως εξετάζονται και οι μεσοβυζαντινοί ασημένιοι δίσκοι, οι οποίοι ανήκουν στην πλειονότητά τους στον θησαυρό του Κωνσταντίνου Προέδρου Αλανού. Πρόκειται για τους δίσκους που παρουσιάστηκαν προς πώληση το 2003 στο Μουσείο Μπενάκη, ενώ στον ίδιο θησαυρό ανήκουν οι δίσκοι του θησαυρού του Ιζγκιρλί στο Παρίσι και οι δίσκοι της συλλογής Wyvern στο Λονδίνο. Τα αντικείμενα παρουσιάζουν ενδιαφέρουσα τυπολογία, τεχνική κατασκευής και διάκοσμο με αναφορές στην σασσανιδική τέχνη και στην τέχνη του ανατολικού Ιράν. Παράλληλα των μεσοβυζαντινών πολυτελών επιτραπέζιων σκευών εντοπίζονται στην βυζαντινή εφυαλωμένη κεραμική του 11ου και 12 ου αιώνα, η οποία μοιράζεται ένα κοινό καλλιτεχνικό λεξιλόγιο με τη μεταλλοτεχνία. Επιπλέον, μελετώνται και τα υπόλοιπα επιτραπέζια σκεύη που χρησιμοποιούνταν στις τράπεζες, όπως είναι τα μαχαιροπίρουνα, τα κοχλιάρια τα σαλτσάρια, τα κανάτια και ο αυθέψης. Αν και ο αριθμός τους είναι περιορισμένος, δίνουν σημαντικές πληροφορίες, όπως είναι η επιβίωση του αυθέψη από την αρχαιότητα μέχρι την μεσοβυζαντινή περίοδο. Η μελέτη των πολυτελών σκευών παρουσιάζει επίσης και στοιχεία για τον αυλικό βίο και τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα, ενώ μέσω της πολυτέλειας και του εικονογραφικού διακόσμου των σκευών εκφράζεται η κυρίαρχη ιδεολογία της περιόδου προς τους συμμάχους και τους αντιπάλους της αυτοκρατορικής αυλής. Η η κουζίνα με τα εύγευστα και εντυπωσιακά εδέσματα, οι αυτοκρατορικές προσφορές προς τους συνδαιτυμόνες, τους συμμάχους και τους εχθρούς, η επίδειξη των πολυτελών σκευών και η πολυτέλεια των αυτοκρατορικών συμποσίων είναι στοιχεία που ανιχνεύονται μέσα από τα πολυτελή σκεύη και τη συνδυαστική μελέτη των πηγών. Η συγκεντρωτική εξέταση των μεσοβυζαντινών πολυτελών σκευών επιτρέπει την εξαγωγή συμπερασμάτων για την μεσοβυζαντινή μεταλλοτεχνία, την τεχνική και τον διάκοσμο και παράλληλα αποτελεί ένα ακόμη τεκμήριο για τις συνήθειες των βυζαντινών, τον αυλικό βίο και την προβολή και πρόσληψη της αυτοκρατορικής ισχύος της εποχής. The present dissertation attempts to examine the secular tableware from 9th to 12th century as a particular category of the middle byzantine metalwork. The systematic recording and analysis of the luxury utensils attempts to detect the technical and decorative characteristics and to form a spherical idea about the objects. The number of surviving utensils is quite limited; however, plenty of information is provided about the middle byzantine period, the Byzantine relations with the northern neighbours, the artistic interaction between Byzantium and Islam, the habits of the byzantine aristocracy and the enclosed messages about power. I begin the effort by examining the middle byzantine silver-gilt cups and discussing their typology, technique, and iconography. The middle byzantine silver-gilt plates - probably part of Constantinos Proedros Alanos treasure- are also examined. The plates, presented for sale in 2003 at the Benaki Museum in Athens, are part of the treasure, in which the plates of Izgirli treasure in Paris and the plates of the Wyvern collection in London also belong. The typology, the technique and decoration are quite interesting as well as their references to Sassanid art and the art of eastern Iran. Parallels of the middle byzantine luxury utensils can be found in the byzantine engraved glazed ceramics of the 11th and 12th century, which share a common artistic language with the metal secular tableware. In addition, the present thesis studies the cutlery, the spoons, the saucers (saltsarion), the jugs and the authepsae used in the byzantine table. The archaeological evidence and the visual art provide us limited but useful information, for instance, about the survival of the authepsae from the antiquity to the mid-Byzantine period. Moreover, the study of luxury tableware enlightens us about the court life of the mid-Byzantine period and the customs of the upper social strata. The luxury of the objects and their iconographic decoration communicate to allies and opponents of the empire the dominant ideology of the court. Furthermore, the delicious and impressive delicacies of the imperial cuisine, the imperial offerings to accomplices, enemies and allies and the luxury of the banquets are detected through the luxurious utensils and confirmed by historical sources. Altogether, the examination of the mid-Byzantine luxury utensils allows us to come to conclusions about the middle Byzantine metalwork, the technique, and the decoration, as well as the byzantine costumes, the court life and the promotion and reception of the imperial power.
Subjects

Αρχαιολογία, Archaeology

Related to Research communities
Digital Humanities and Cultural Heritage
Download from
lock_open
Pergamos
2022
Providers: Pergamos
moresidebar